Bu bölümde yer alan tüm teşvikler, katılımcı belgesi almış olan yatırımcılar için uygulanmaktadır.

1.1. Katılımcı Belgesi Nedir?

Katılımcı belgesi, İFM ofis alanında faaliyet göstermek ve İFM Kanunu ile diğer ilgili mevzuat kapsamında sağlanan istisna, indirim ve diğer kolaylaştırıcı yapılardan faydalanmak için alınması gereken; ayrıca katılımcıya, ofis alanında yer alan ilgili bağımsız bölüm ve ortak alanlardan yararlanma imkânı veren bir belgedir.

İFM ofis alanında faaliyette bulunmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, şubeler, temsilcilikler, adi ortaklıklar, irtibat büroları, bölgesel hazine ve finansal yönetim merkezleri ve ulusal varlık fonları, katılımcı olarak adlandırılır. İFM’de katılımcı olmak isteyen yerli ve yabancı, finansal ve finansal olmayan bütün kurum ve kuruluşlar, herhangi bir sektör ya da faaliyet kısıtlaması olmaksızın katılımcı başvurusunda bulunabilirler.

Yabancı şirketlerin katılımcı belgesine başvuru yapabilmesi için öncelikle 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri doğrultusunda Türkiye’de şirket tescil zorunluluğu bulunmaktadır. 

Katılımcı belgesi, İFM Kanunu ve Yönetmeliği kapsamında düzenlenir. Başvuru sahibinin başvurusunu gerçekleştirmesi, bütün koşulları sağlaması ve başvurusunun olumlu değerlendirilmesi halinde, katılımcı belgesi Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisi tarafından düzenlenir.

Katılımcı belgesi almak için gereken koşulların sağlanmaya devam edilmesi ve kira sözleşmesinin devam etmesi halinde katılımcı belgesi geçerliliğini korumaya devam etmektedir.

Ayrıca katılımcı belgesi sahibi olmak 7412 sayılı İFM Kanunu’nda belirtilen teşviklerin tamamından faydalanılacağı anlamına gelmemekle birlikte teşviklerden yararlanma durumu katılımcıların gerçekleştirdiği faaliyet türüne göre farklılık göstermektedir.

1.2. Katılımcı Belgesi Almak İçin Kimler Başvuruda Bulunabilir?

Katılımcı belgesi şirketlere, irtibat bürolarına, kar amacı gütmeyen kuruluşlara, vergi levhası olan avukatlara ve mali müşavirlere verilmektedir.

İFM’nin ana faaliyet alanını finansal faaliyetler oluşturmaktadır. Finansal faaliyet yürüten kuruluşları desteklemek ve rekabet gücü yüksek bir ekosistem oluşturmak amacıyla, finansal olmayan birçok faaliyetin de İFM’de yürütülmesine imkan sağlanmaktadır.

İFM’de faaliyet göstermek isteyen şirketler yürüttükleri faaliyet türüne göre “Finansal Faaliyet Yürüten Şirketler” ve “Finansal Olmayan Faaliyet Yürüten Şirketler” olarak iki kategoriye ayrılmaktadır. 

1.2.1. Finansal Faaliyet ve Finansal Kuruluş Nedir?

Finansal faaliyet ve finansal kuruluşlar 7412 K. Sayılı İstanbul Finans Merkezi Kanunu’nun 2. Maddesinin “a” ve “b” bentlerinde açık şekilde belirtilmiştir:

“a) Finansal faaliyetler:

1) 20/2/1930 tarihli ve 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun,

2) 28/3/2001 tarihli ve 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu,

3) 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu,

4) 23/2/2006 tarihli ve 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu,

5) 3/6/2007 tarihli ve 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu,

6) 21/11/2012 tarihli ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu,

7) 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu,

8) 20/6/2013 tarihli ve 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun,

kapsamında belirtilen faaliyetleri, hizmetleri ve işlemleri,

b) Finansal kuruluşlar: Finansal faaliyette bulunan tüzel kişileri, bunların şubelerini, irtibat bürolarını, temsilciliklerini ve ulusal varlık fonlarını,”

1.2.2. İlgili kanun uyarınca İFM bünyesinde yer alıp katılımcı belgesi alabilecek şirket, kurum ve kuruluşlar: 

1.3. Katılımcı Belgesi Alabilmek İçin Sağlanması Gereken Şartlar Nelerdir?

İFM bölgesinde faaliyette bulunmak ve kanunla tanınan tüm teşvik, indirim ve muafiyetlerden yararlanmak isteyen şirketlerin “Katılımcı Belgesi” alması zorunludur. Bu belgeyi alabilmek için gerekli şartlar ve süreç şu şekildedir:

1.3.1. Katılımcı Belgesi Alacak Şirketler İçin:

Şirket adına başvuru yapacak kullanıcının, şirketin MERSİS’te tanımlı yetkili kişisi olma şartı bulunmaktadır. Başvuru yapan kullanıcının MERSİS’te kayıtlı yetkili kişi olarak doğrulanamaması durumunda şirket adına başvuru yapılamayacaktır. Bu durumda, ilgili kişinin MERSİS’te yetkilendirilmesi veya şirketin MERSİS’te kayıtlı başka bir yetkilisi tarafından başvuru yapılması gerekmektedir. 

Şirket başvurularında finansal veya finansal olmayan faaliyet seçimi yapılacaktır. Faaliyet konusu seçildikten sonra başvuru yapacak kullanıcının, adına başvuru yapacağı şirketin MERSİS numarasını seçmesi gerekmektedir. Bu seçimle birlikte şirketin MERSİS’te kayıtlı bilgileri başvuru formuna otomatik olarak aktarılacaktır.

Yetkili kişi tarafından şirkete dair bilgiler ve İFM’de gerçekleştirilecek faaliyetler ile İFM’ye sunulacak katkıları içeren başvuru formu doldurulacaktır.

İFM’de finansal faaliyet yürütecek kuruluşlar adına başvuru yapan kullanıcıların başvuruda faaliyet alanına göre Hazine ve Maliye Bakanlığı, TCMB, BDDK, SPK ve SEDDK gibi yetkili kurumlardan alınması zorunlu lisans, faaliyet izni ve/veya zorunlu her türlü izin belgelerini İFM Portalına yüklemesi gerekmektedir.

Başvuru yapıldığı sırada faaliyet iznini henüz almamış olan şirketler, İFM’de kiralama yaptıktan sonra faaliyet iznini İFM Portalına yükleyebilirler. Başvurusu olumlu sonuçlanan ve finansal faaliyet yürüten şirketlere, bütün gerekli belgeler yüklendikten sonra katılımcı belgesi düzenlenir.

1.3.2. Katılımcı Belgesi Alacak Kar Amacı Gütmeyen Kuruluşlar İçin:

Kar amacı gütmeyen kuruluşlar kategorisinde kuruluşa dair temel bilgiler ve İFM’de gerçekleştirilecek faaliyetler ile İFM’ye sunulacak katkıları içeren başvuru formu doldurulacaktır. Kuruluş adına başvuruyu yapacak kişinin katılımcı belgesi başvurusunda bulunmak üzere temsile/ilzama yetkili yöneticisi tarafından imzalanmış yetkilendirme yazısının İFM Portalına yüklenmesi gerekmektedir.

Kar amacı gütmeyen kuruluş kategorisinde sivil toplum kuruluşları arasından dernek adına başvuru yapılacak ise İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü’nden alınmış dernek faaliyet belgesinin, vakıf adına başvuru yapılacak ise vakfın kuruluşunun ilan edildiği resmi gazetenin veya vakfın tescilini gösterir belgenin, yabancı sivil toplum kuruluşu adına başvuru yapılacak ise İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü’nden alınmış izin belgesinin İFM Portalına yüklenmesi gerekmektedir.

1.3.3. Katılımcı Belgesi Alacak İrtibat Büroları İçin:

İrtibat büroları için büro ve bağlı bulunulan yabancı şirkete dair bilgiler ve İFM’de gerçekleştirilecek faaliyetler ile İFM’ye sunulacak katkıları içeren başvuru formu doldurulacaktır. İrtibat bürosu adına başvurunun yetkili kişi tarafından yapılması gerekmektedir. Başvuruda Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’ndan alınan irtibat bürosu kuruluş izni belgesinin İFM Portalına yüklenmesi gerekmektedir.

1.3.4. Katılımcı Belgesi Alacak Hukuk ve Mali Müşavirlik Hizmetleri İçin:

Hukuk hizmetleri kapsamında vergi levhası olan avukatlar ve avukatlık ortaklıkları, mali müşavirlik hizmetleri kapsamında ise vergi levhası olan serbest muhasebeci mali müşavirler ile yeminli mali müşavirler katılımcı belgesi başvurusu yapabilmektedir. Başvuruda temel bilgiler ve İFM’de gerçekleştirilecek faaliyetler ile İFM’ye sunulacak katkıları içeren başvuru formu doldurulacaktır.

Kısaca özetleyecek olursak, katılımcı belgesi başvuru süreci ve gerekenler aşağıdaki gibidir:

• Mevzuata Uygun Finansal Faaliyet Göstermek: Şirketin; 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun, 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu, 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansmanı Şirketleri Kanunu, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ile 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun kapsamında tanımlanan finansal faaliyetlerden en az birini yürütüyor olması veya bu faaliyetlere doğrudan destek/profesyonel hizmet (bağımsız denetim, derecelendirme, hukuki ve finansal danışmanlık vb.) sağlıyor olması gerekmektedir. Ayrıca İFM tarafından kar amacı gütmeyen kurum, kuruluş ve irtibat bürolarına da katılımcı belgesi verilmektedir.
• Bölge İçinde Yer Almak: Şirketin İFM alanı içerisinde yer alan ofis alanlarında bir iş yeri kiralamış olması veya kiralayacağına dair İFM Yönetimi ile bağlayıcı bir sözleşme/taahhüt imzalamış olması şarttır.
• Yetkili Kurumlardan Lisans/İzin Sahibi Olmak: Finansal kuruluşların kendi tabi oldukları üst kurullardan (BDDK, SPK, SEDDK, TCMB vb.) gerekli kuruluş ve faaliyet izinlerini almış veya başvuru sürecini resmi olarak başlatmış olması gerekir. Katılımcı başvurusu yapacak olan şirket, kurum ve kuruluşların faaliyet alanlarına göre başvuru esnasında sunması gereken evraklar farklılık göstermektedir. Genel olarak başvuru esnasında istenilen evraklar şu şekildedir: Kuruluş İzni, Faaliyet İzni, Şube Açma İzni, Temsilcilik Açma İzni, KGK Faaliyet İzni, BDDK Faaliyet İzni, SPK Yetki Belgesi
• Resmi Başvuru Evraklarını Tamamlamak: Cumhurbaşkanlığı Finans Ofisi tarafından belirlenen başvuru formları, şirket esas sözleşmesi, ticaret sicil gazetesi kayıtları, imza sirküleri ve İFM’de yürütülecek faaliyetlere ilişkin detaylı iş planının ibraz edilmesi zorunludur.

Katılımcı belgesi başvurusu sırasında belgelerinde eksiklik olan veya hatalı evrak yükleyen başvurucuların başvurusu askıya alınır ve eksik evrakların tamamlanması için başvurana durum bildirilir. Eksik bilgi ve belgelerin tamamlanması için başvurana 30 günlük süre verilir. Bu süre geçerli mazeretin olması durumunda tek defaya mahsus 30 gün daha uzatılabilir. Bu süreler zarfında eksik bilgi veya belge başvuran tarafından tamamlanmaz ise katılımcı belgesi başvurusu reddedilir. 

1.4. Katılımcı Belgesi Başvurusunun Değerlendirilmesi

İstanbul Finans Merkezi için hedeflenen ekosistemin oluşturulması amacıyla, katılımcı belgesi başvuruları; kalkınma planı, orta vadeli program, yıllık program, sektörel plan ve programlar ile İFM stratejik öncelikleri doğrultusunda değerlendirilir. Finans Ofisi değerlendirmede, İFM’de yürütülecek faaliyetleri içeren iş planının İFM’nin stratejik önceliklerine uygunluğu ve başvuruya konu faaliyetin İstanbul’un küresel finans merkezi olmasına yönelik potansiyel katkısı ile İFM’de yer almak üzere talep edilen ofis alanı ve önceden kiralama yapmış kuruluşların yürüttüğü faaliyetlere uyumunu dikkate almaktadır.

• Katılımcı belgesi başvurularında, ilgili mevzuatına göre gerekli izin ve onayları almaları kaydıyla;

• İFM Yönetmeliği kapsamındaki finansal faaliyetlere ilişkin hizmet ve işlemler,
• Başta kıymetli metal ve madenler olmak üzere uluslararası ticarete konu olabilecek her türlü emtiaya ilişkin deniz, hava, kara ve demiryolu taşımacılığı, gümrük ve lojistik hizmeti, organize piyasalarda emtia ticareti ve saklama hizmeti ve bu emtialarla ilgili finansal danışmanlık hizmeti,
• Finansal faaliyetlere yönelik destek ve yardımcı mahiyette denetim, muhasebe, derecelendirme, değerleme, elektronik altyapı ve yazılım, telekomünikasyon, medya, fikri ve sınai mülkiyet ile hukuki danışmanlık ve benzeri hizmetler,
• Enerji ve altyapı başta olmak üzere katma değeri yüksek sektörler ile bunların herhangi bir veya birden fazla bölümü, sağlık ve sağlık teknolojileri, tarım ve tarım teknolojileri, yapay zeka ve benzeri alanlar ile bu alanlara yatırım yapma ve finanse etme hizmetleri,
• Tüzel kişilerin yatırım ve yönetim stratejilerini oluşturan ve/veya bu şirketlerin finansal operasyonlarını gerçekleştirmek üzere şirket içinde veya ayrı bir tüzel kişilik olarak kurulan bölgesel hazine ve finansal yönetim operasyonları,
• Yeşil finans ve sürdürülebilir finans ile uluslararası ticareti destekleyici finansal hizmetler,

• İFM’nin stratejik öncelikleri ile uyumlu olan finansal hizmetler veya finans sektörünü destekleyici diğer faaliyetler,

 ile iştigal edenler öncelikli olarak değerlendirilir.

Finans Ofisi tarafından katılımcı belgesi düzenlenmesi için kendi mülkünde faaliyet gösterecek gerçek ve tüzel kişiler hariç olmak üzere kira sözleşmesinin akdedilmiş olması zorunludur. Ancak yönetmeliğin 9. maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesi nezdinde yapılacak olan kiralamalara ilişkin kiralamalar bu zorunluluğun dışında tutulmuş ve maliklere kiralamaya ilişkin birtakım yetkiler tahsis edilmiştir. Bu husus kiralamaya ilişkin konu başlığında detaylıca açıklanmıştır.

Değerlendirme neticesinde katılımcı belgesi verilmesi uygun görülen katılımcı adayına Finans Ofisi tarafından katılımcı belgesi düzenlenmektedir. Katılımcı belgesi almaya uygun görülmesi durumunda katılımcı belgesi düzenlenmekte ve İFM portalına kaydedilerek Finans Ofisi tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşlarıyla elektronik ortamda paylaşılmaktadır. Katılımcı belgesi verilmesinin uygun görülmemesi hâlinde ise bu durum katılımcı adaylarına gerekçesi belirtilerek bildirilir.

İFM alanı içerisinde kendi mülkünde veya malik tarafından herhangi bir şekilde verilen kullanım hakkına istinaden İFM’de faaliyet gösterecek kamu kurum ve kuruluşlarına ve yönetici şirket ile kira sözleşmesi akdederek İFM’de faaliyet gösterecek kamu kurum ve kuruluşlarına, kira sözleşmesi veya kullanım hakkına ilişkin akdedilmiş sözleşmenin resmi yazı ile iletilmesinin ardından Finans Ofisi tarafından katılımcı belgesi düzenlenebilir.

1.5. Katılımcı Belgesi Başvurusu Reddedilen Şirketler Tekrar Başvurabilir mi?

Evet, katılımcı belgesi başvurusu herhangi bir eksiklik veya uygunsuzluk sebebiyle reddedilen şirketlerin tekrar başvuru yapmasının önünde yasal bir engel bulunmamaktadır. Başvurusu reddedilen şirketler, ret kararında kendilerine bildirilen gerekçeleri ve eksiklikleri gidererek, faaliyet yapılarını mevzuata uygun hale getirdikten sonra yeniden katılımcı belgesi başvurusunda bulunabilirler.

1.6. Katılımcı Belgesi Askıya Alınan Bir Şirket Teşviklerden Yararlanmaya Devam Edebilir mi?

İFM Yönetmeliği hükümleri uyarınca, mevzuata veya işletme kurallarına aykırılık sebebiyle katılımcı belgesi askıya alınan (dondurulan) bir şirket veya şube, belgenin askıda kaldığı süre boyunca İFM Kanunu ile sağlanan hiçbir teşvik, indirim, istisna ve muafiyetten yararlanamaz. Askı süresince şirketin hakları dondurulur; vergi muafiyetleri ve harç istisnaları uygulanmaz, yabancı personel çalıştırmaya yönelik özel kolaylıklar durdurulur. Şirketin teşviklerden yeniden yararlanabilmesi ancak askıya alınma gerekçelerini ortadan kaldırması ve Cumhurbaşkanlığı Finans Ofisi tarafından askı kararının kaldırılması ile mümkündür.

Bu husus İFM Yönetmeliği’nde de şu şekilde geçmektedir. 

“MADDE 15- (1) Katılımcıların İFM’de gösterdiği faaliyetlere ilişkin olarak aldıkları lisans, faaliyet izni, yetki belgesi ve/veya izin belgesinin geçici olarak durdurulması durumunda bu kararı alma yetkisini haiz kurum ve kuruluşlar Finans Ofisi’ne eş zamanlı olarak bilgi verir. Bu halde geçici olarak durdurulduğu tarihten başlamak üzere katılımcı belgesi askıya alınır ve bu durum Finans Ofisi tarafından katılımcıya, yönetici şirkete ve ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına bildirilir. Katılımcıların ilgili kurumun izniyle faaliyetlerine yeniden başladığı tarihten itibaren katılımcı belgesinin askıya alınması durumu sona erer ve katılımcı belgesi yeniden geçerli hâle gelir.

(2) Katılımcı belgesi askıya alınanlar, 7412 sayılı Kanun ve diğer ilgili mevzuat hükümleri gereğince sağlanan teşvik, indirim, istisna ve muafiyet hükümlerinden katılımcı belgesinin askıya alındığı süre boyunca faydalanamaz.”

Yönetmelikte de geçtiği üzere askı süresi boyunca katılımcı belgesine sahip olması gereği hak kazandığı hiçbir kazanımdan faydalanamaz. Askı nedeninin ortadan kalması ve katılımcının faaliyetine devam etmesi için gerekli izinler alındıktan sonra katılımcı ilgili kazanımlardan faydalanmaya devam edecektir.  

1.7. Katılımcı Belgesinin İptali: Hangi Hallerde İptal Edilir, Sonuçları Nelerdir ve Yeniden Başvuru Süreçleri Nasıl İşler?

İFM bünyesinde yer almanın ve sağlanan devasa mali teşviklerden yararlanmanın temel anahtarı olan Katılımcı Belgesi, belirli yasal şartların ihlali veya yapısal değişiklikler durumunda Cumhurbaşkanlığı Finans Ofisi tarafından iptal edilebilmektedir. Yönetmelik uyarınca belgenin iptal gerekçeleri, doğurduğu hukuki/mali sonuçlar ve yeniden başvuru imkanları şu şekildedir:

1.7.1. Katılımcı Belgesinin İptal Edilmesini Gerektiren Haller:

Katılımcı şirket ile İFM Yönetici Şirketi (veya taşınmaz maliki) arasında imzalanmış olan kira sözleşmesinin ya da yer tahsisinin herhangi bir nedenle (süre bitimi, fesih vb.) sona ermesi ve bu durumun Yönetici Şirket tarafından Finans Ofisi’ne bildirilmesi neticesinde kira sözleşmesi veya yer tahsisi sonlanmış olacağı için katılımcının belgesi iptal edilir. 

Katılımcının finansal faaliyetlerini yürütebilmesi için tabi olduğu üst kurullardan (BDDK, SPK, SEDDK, TCMB vb.) aldığı zorunlu lisans, yetki belgesi veya faaliyet izninin ilgili kurum tarafından iptal edilmesi, geri alınması ya da kaldırılması katılımcının zorunlu lisans ve faaliyet izinlerinin kaybına sebep olacağı için katılımcının belgesi iptal edilir.

Belge alımı sırasında aranan şartların sonradan kaybedilmesi, verilmiş olan taahhütlerin yerine getirilmemesi veya katılımcı belgesinin ilk başvuru esnasında gerçeğe aykırı/yanıltıcı beyanlarla alındığının sonradan tespit edilmesi neticesinde katılımcının belge için gerekli şartları artık taşımaması veya hiç taşımamış olması nedeniyle katılım belgesi iptal edilir. 

Şirketin hukuki yapısındaki değişiklikler (birleşme, tür değişikliği vb.) nedeniyle vergi kimlik numarasının değişmesi durumunda katılımcının belgesi iptal edilir. 

1.7.2. İptal Kararının Kurumlar Arası Bildirimi:

Finansal kurumlara ait lisans veya izinlerin iptali durumunda, kararı alan yetkili üst kurullar (örneğin BDDK veya SPK vd.) durumu eş zamanlı ve resmi olarak Cumhurbaşkanlığı Finans Ofisi’ne bildirir. Finans Ofisi ise katılımcı belgesinin iptal edildiğini katılımcı şirkete, İFM Yönetici Şirketine ve teşviklerin takibini yapan ilgili tüm kamu kurum ve kuruluşlarına (Gelir İdaresi Başkanlığı, Çalışma Bakanlığı vb.) resmi olarak iletir.

1.7.3. Teşvik, İndirim ve Muafiyetlerin Sona Ermesi:

Katılımcı belgesi iptal edilen yerli veya yabancı şirketler ya da şubeler; 7412 sayılı İFM Kanunu ve ilgili tüm vergi mevzuatı kapsamında sağlanan Kurumlar Vergisi indirimi, Gelir Vergisi stopaj teşviki, Damga Vergisi, Harç ve BSMV muafiyeti gibi tüm mali ve operasyonel haklarını belgenin iptal edildiği tarih itibarıyla tamamen kaybederler. İptal tarihinden sonra bu teşviklerden yararlanılması mümkün değildir.

1.7.4. İptal Sonrası Yeniden Başvuru Süreleri ve İstisnalar:

Genel Kural (180 Günlük Bekleme Süresi): Kira sözleşmesinin bitmesi, lisans iptali veya şartların kaybedilmesi gibi nedenlerle belgesi iptal edilen katılımcılar, iptal tarihinden itibaren ancak 180 gün (yaklaşık 6 ay) geçtikten sonra yeniden katılımcı belgesi alabilmek için sıfırdan başvuru yapabilirler.

Vergi Kimlik Numarası (VKN) İstisnası (30 Günlük Zorunluluk): Sadece vergi kimlik numarasının değişmesi sebebiyle belgesi iptal olan şirketler için 180 günlük bekleme süresi uygulanmaz. Aksine, bu durumdaki katılımcıların hak kaybı yaşamamak adına, VKN değişikliğinin gerçekleştiği tarihten itibaren en geç 30 gün içinde yeni numaralarıyla birlikte yeniden katılımcı belgesi başvurusunda bulunmaları zorunludur.

2.1. İstanbul Finans Merkezi’nde Kiralama Süreçleri Nasıl İşlemektedir?

İFM’de bağımsız bölümlerin ve alanların kiralanmasına yönelik iş ve işlemlerin yürütülmesinden yönetici şirket sorumludur.

2.1.1. Yönetici Şirket ve Maliklerin Kiralamadaki Rolü:

Yönetici şirket, İFM’deki taşınmazların kiralanması, bu hususlara dair sözleşmelerin müzakeresi, hazırlanması, akdedilmesi ve tadili, kira bedelleri ile güvence bedellerinin tahsili ve tahsil olunan bedellerin ilgili taşınmaz maliklerine ödenmesi konusunda münhasıran, tek yetkilidir. 

Şunu belirtmek gerekir ki İFM’deki taşınmazların malikleri, kamu kurum ve kuruluşları ile, katılımcı belgesine başvurmaları kaydıyla, kendi iştirak ve ortaklarına ofis alanı tahsisi yapabilir veya bunlara yönetici şirket tarafından belirlenen bedel üzerinden doğrudan ofis alanı kiralayabilir. Bu durumda malikler, kamu kurum ve kuruluşları ile kendi iştirak ve ortaklarına yapacakları ofis alanı kiralamaları ile yer tahsislerini yönetici şirkete bildirmek suretiyle kiralama yapabilmektedirler.

2.1.2. Ofis Alanlarının Satımı

İstanbul Finans Merkezi, hali hazırda ofis veya yer satımı yapmamaktadır. İFM bünyesinde bu şekilde bir finansal model bulunmamakla beraber İFM, ofis alanlarını yalnızca katılımcılarına kiralama yoluyla tahsis etmektedir.

2.1.3. Ofis Alanlarının Kiralanması ve Kiralama Süreci

Ofis alanları, İFM Yönetmeliği’nin 11 inci maddenin üçüncü fıkrası hükmü saklı kalmak kaydıyla, sadece katılımcılar tarafından kiralanabilir ve kullanılabilir. İlgili fıkra hükmü Katılımcı olma sürecine ilişkin şerh içermektedir. Şöyle ki katılımcı adayı, katılımcı belgesi başvurusunda bulunmadan önce İFM’de yürüteceği faaliyetler için ilgili mevzuatı gereği alınması zorunlu olan her türlü izin, ruhsat, lisans, onay, yetkilendirme işlemleri gibi kamusal izin süreçlerini tamamlamakla yükümlüdür. 

Ancak bazen İlgili kurum ve kuruluşlar, finansal faaliyet yürütmek üzere faaliyet izni alınması için kira sözleşmesini zorunlu kılmaktadır. Bu durumun gerçekleştiği hâllerde, katılımcı adayları yönetici şirket ile kira sözleşmesi akdettikten sonra faaliyet izni süreçlerini tamamlayabilir. Buradaki tamamlama, eksik evrak tamamlama, hatalı evrak düzenlemedeki gibi olmayıp 30 günlük eksik evrak tamamlama süresi burada işlememektedir. Çünkü bu süreler kuruluşunu tamamlamış ancak faaliyet iznini henüz almamış finansal faaliyet yürütecek kuruluşlar için uygulanmamaktadır.

İFM üzerinden Katılımcı belgesi başvuru sürecindeki gerekli adımlar tamamlandıktan sonra, ilgili kurum veya kişinin kiralama sürecini başlatmak için İFM A.Ş. ile iletişime geçmesi gerekmektedir. Yönetici şirketin kiralama bölümü ile süreç görüşülmekte olup, kiralama ile ilgili bilgiler görüşme sonrası İFM sistemine kaydedilmekte, anlaşma sağlandıktan sonra da kira sözleşmesi imzalanmaktadır. İstisnası olan durumlar İFM Yönetmeliği’nin 11. maddesinin 3. fıkrasında ve yukarıda belirtilmiştir.

2.1.4. Shell&Core (Kaba Teslim) Kiralama

İFM kullanıma hazır ofis imkanları sunmakla beraber ofis alanlarının tamamı kullanıma hazır halde olmamaktadır. İFM tarafından kiracının keyfiyetine göre dizayn edebileceği kaba inşaat olarak teslim edilecek bağımsız bölümler de tahsis edilerek kiralaması yapılmaktadır. Shell&Core olarak adlandırılan bu kiralama yönteminde, İFM tarafından kiralayana 3 ay kirasız dönem desteği sunulmaktadır. Bu desteğin verilme amacı kiralananın kullanıma uygun hale getirilmesi ve katılımcı belgesi sahibi kiralayan tarafından mimarlık ve mühendislik çalışmalarının başlatılıp bitirilmesidir. Kiralayan, mecuru keyfiyetine göre tasarlarken Yönetici firma tarafından sunulan teknik şartnamelere uyulmak mecburiyetindedir.

2.1.5. Kiralamayı Sona Erdiren Haller

Kiracının kira sözleşmesine, yönetim planına ve işletme projesine aykırı hareket ettiğinin tespit edilmesi hâlinde yönetici şirket; ilgili malikin hakları saklı kalmak kaydıyla, kira sözleşmesini sona erdirme veya feshetme, sona erme ve feshe bağlı her türlü hak ve yetkiyi kullanma, taşınmazların tahliyesi için gerekli her türlü iş ve işlemi yürütme, masrafları ilgilisinden karşılanmak üzere hukuki işlemde bulunma konusunda yetkilidir.

Katılımcı belgesinin herhangi bir sebeple iptal edilmesi durumunda, katılımcıların İFM’de faaliyette bulunmak üzere yaptıkları kira sözleşmesi de kendiliğinden sona erer. Kira sözleşmesi tapuya şerh edilmişse yönetici şirketin talebiyle tapudaki şerh terkin edilir. Bu şekilde sona eren kira sözleşmelerine konu taşınmazların tahliyesi hakkında yönetici şirketin ya da ilgili malikin başvurusu üzerine 4/12/1984 tarihli ve 3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun hükümleri uygulanmaktadır.

Herhangi bir sebeple kira sözleşmesi feshedilen ve sonra erenlerin, verilmişse İFM’ye giriş kartları da iptal edilir.

İFM ile yapılan kiralama işlemlerinde gerek kanundan gerekse sözleşmelerden kaynaklı olarak yönetici firmanın veya ilgili malikin 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu ile 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümleri gereğince hapis, fesih, sözleşmenin sona erdirilmesi ve tahliye hakları bulunmaktadır.

2.2. İstanbul Finans Merkezi’nden Kimler Ofis Alanı Kiralaması yapabilir?

İFM üzerinden Katılımcı belgesi başvuru sürecini tamamlayan veya katılımcı belgesi alabilmek için başvuruda sunulması zorunlu olan finansal faaliyet yürütmek için verilen faaliyet izni alınması için kira sözleşmesi bulunması zorunlu kişiler İFM bünyesinde ofis alanı kiralaması yapabilirler.

2.2.1.İFM alanındaki ofis ve bağımsız bölümlerden iş yeri kiralayabilecek sektörler şunlardır:

• Katılımcı belgesi almış veya alma şartlarını taşıyan yerli ve yabancı bankalar,
• Sermaye piyasası aracı kurumları, portföy yönetim şirketleri, yatırım ortaklıkları,
• Sigorta, reasürans ve emeklilik şirketleri,
• Finansal kiralama (leasing), faktoring ve finansman şirketleri,
• Ödeme kuruluşları ve elektronik para kuruluşları,
• Varlık yönetim şirketleri ve finansal teknoloji (FinTek) kuruluşları,
• Finansal kuruluşlara münhasıran altyapı, bilgi işlem, bağımsız denetim, derecelendirme, hukuki danışmanlık ve finansal danışmanlık gibi destek ve profesyonel hizmet sunan şirketler,
• Bölgenin operasyonel ve sosyal ihtiyaçlarını karşılamak üzere ayrılan “kapsam dışı alanlarda” faaliyet gösterecek olan yeme-içme, perakende, lojistik ve diğer sosyal hizmet sağlayıcı işletmeler. 

Bu sektörlerin detaylı muhteviyatı “İlgili kanun uyarınca İFM bünyesinde yer alıp katılımcı belgesi alabilecek şirket, kurum ve kuruluşlar:” başlığında bulunmaktadır.

2.3. Ofis Alanı Kiralama Süreçlerinde Sağlanan Kolaylıklar ve İFM’nin Yönetim Avantajları Nelerdir?

İFM’de kiralama süreçleri, yatırımcıların bürokratik engellere takılmaması adına tamamen merkezi bir modelle basitleştirilmiştir:

• Yönetici Şirketin Tek Yetkili Olması: 7412 sayılı Kanun’un Geçici 2. maddesi uyarınca, kamuya ait alanlar hariç olmak üzere İFM’deki tüm altyapı ve üstyapının işletilmesi, yönetilmesi ve bağımsız bölümlerin kiralanması yetkisi 20 yıl süreyle tek bir kuruluşa (Yönetici Şirket – TVF İFM A.Ş.) verilmiştir. Yatırımcılar çok sayıda malik yerine tek bir muhatapla kiralama sürecini yürüteceklerdir. Bu da herhangi bir uyuşmazlık anında kimin üzerine husumet yöneltileceği hususunda katılımcılara kolaylık sağlamaktadır.

Kat Mülkiyeti Kanunu Muafiyeti: 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamında kat malikleri kurulu, ada temsilciler kurulu gibi kurullara ait olan tüm karar alma, yönetim ve kiralama yetkileri 20 yıl boyunca Yönetici Şirket tarafından kullanılır. Bu sayede genel kurul süreçleri beklenmeksizin ortak alanların tahsisi, kiralama onayları ve yönetim kararları anında alınarak yatırımcıya zaman kazandırılır.

İstanbul Finans Merkezi, bünyesinde bulunan katılımcılara birtakım teşvikler ve imkanlar vaat etmekte olup, özellikle transit ticaret ve finansal hizmetler alanında kanunla tanınmış birçok fırsat bulunmaktadır. Bu imkanları ve teşvikleri aşağıda madde madde açıklayacağız.

Öncelikle belirtmek gerekir ki her sektör bu teşvik ve imkanlardan faydalanamamaktadır. İFM Kanunu hangi sektör ve faaliyetlerin bu teşvikler kapsamına girdiğini açıkça belirtmiştir. Şöyle ki:

Bu teşviklerden faydalanmak isteyen şirket, kuruluş veya katılımcı,

• Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun, 
• Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu, 
• Bankacılık Kanunu, 
• Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu, 
• Sigortacılık Kanunu, 
• Finansal Kiralama, 
• Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu, 
• Sermaye Piyasası Kanunu, 
• Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, 
• Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun 

kapsamında yer alan faaliyet ve hizmetleri ihraç etmesi durumunda aşağıda sayılan teşviklerden faydalanılabilir.

En az üç ülkede aktif olarak faaliyet gösteren katılımcıların bölgesel hazine ve finansal yönetim merkezleri de Kanun Kapsamındaki Finansal Faaliyetlerde bulunan kuruluşların yararlandıkları teşviklerden aynı şekilde faydalanılabilir.

3.1. Teşvikler

İFM Kanunu kapsamında katılımcılara sağlanan teşvikler şu şekildedir:

3.1.1 Finansal Hizmet İhracatı

Finansal hizmet ihracatı kapsamında elde edilen kazançların tümü 22/06/2047 tarihine kadar kurumlar vergisi matrahının tespitinde kurum kazancından indirilir.

Katılımcı belgesi almış finansal kuruluşların İFM’de bulunan merkez ve şubelerinden, 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken finansal faaliyet harçları, bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren yirmi yıl süreyle alınmamaktadır. Kanunun yürürlük tarihi itibarıyla tahakkuk etmiş harçlar terkin edilmeyecek olup tahsil olunanlar ise iade edilmeyecektir. 

En az üç ülkede aktif olarak faaliyet gösteren katılımcıların bölgesel hazine ve finansal yönetim merkezleri hakkında da bu madde hükümleri uygulanacak olup buradaki teşviklerin tamamından faydalanabilecektir.

Finansal Hizmet İhracatı başlığı daha sonra detaylıca irdelenecektir.

3.1.2. Transit Ticaret

İFM Bölgesinde faaliyette bulunan kurumların, bu faaliyet kapsamında yurt dışından satın aldıkları malları Türkiye’ye getirmemek koşulu ile yurt dışında satmalarından veya yurt dışında gerçekleşen mal alım satımlarına aracılık etmelerinden sağladıkları kazancın %100’ünün kurumlar vergisi matrahından indirilmesine imkan sağlanmaktadır. 

İndirimden yararlanılabilmesi için kazancın, aynı yıl içinde Türkiye’ye transfer edilmiş olması ve aracılık faaliyetine ilişkin malların satıcı ve alıcısının Türkiye’de olmaması gerekmektedir.

Ayrıca finansal kuruluşlar tarafından İFM dışında gerçekleştirilen finansal hizmet ihracatı niteliğindeki faaliyetler kapsamında elde edilen kazançların %95’i kurumlar vergisi matrahının tespitinde, kurumlar vergisi beyannamesi üzerinde ayrıca gösterilmek şartıyla, kurum kazancından indirilmektedir. 2022 ila 2047 yılları vergilendirme dönemlerine ait kurum kazançları için %100 olarak uygulanacak şekilde güncellenmiştir. Bu dönemler özel hesap dönemi tayin edilen kurumlar için ilgili yıllar içinde başlayan hesap dönemlerini kapsamaktadır.

Transit Ticaret başlığı daha sonra detaylıca irdelenecektir.

3.1.3. Nitelikli Hizmet Merkezleri

Nitelikli hizmet merkezi, en az üç farklı ülkede aktif olarak faaliyet gösteren, ilişkili şirket veya şirketler topluluğuna yönelik hizmet sunmak ve ikinci fıkrada belirtilen faaliyetleri yapmak üzere kurulan, yıllık hasılatlarının en az %80’ini yurt dışındaki ilişkili şirketlerden veya şirketler topluluğundan elde eden sermaye şirketlerini ifade eder. İFM’de kurulan “Nitelikli Hizmet Merkezleri” için aşağıdaki teşvikler sağlanacaktır:

• %100 Kurumlar Vergisi Muafiyeti: Bu faaliyetlerden elde edilen kazançların %100’ü, Türkiye’ye transfer edilmesi şartıyla faaliyete geçilen hesap döneminden itibaren 20 hesap dönemi boyunca kurumlar vergisinden indirilir.
• Personel Ücreti Gelir Vergisi İstisnası: Bu merkezlerde istihdam edilen nitelikli hizmet personelinin ücretlerinin, brüt asgari ücretin 5 katına kadar olan kısmı gelir vergisinden tamamen müstesnadır. 

İndirimden yararlanılabilmesi için kazancın, aynı yıl içinde Türkiye’ye transfer edilmiş olması ve aracılık faaliyetine ilişkin malların satıcı ve alıcısının Türkiye’de olmaması gerekmektedir.

Nitelikli Hizmet Merkezi başlığı daha sonra detaylıca irdelenecektir.

3.1.4. Asgari Kurumlar Vergisi İndirimi

Yurt içi asgari kurumlar vergisi hesaplanırken kurum kazancından aşağıdaki istisna ve indirimler düşülür:

• Transit Ticaret Kurumlar Vergisi İndirimi
• Nitelikli Hizmet Merkezi Kurumlar Vergisi İndirimi
• Finansal Hizmet İhracatı Kurumlar Vergisi İndirimi

3.1.5. Personel Gelir Vergisi

Kanun Kapsamındaki Finansal Faaliyetlerde bulunan kuruluşların İFM’de istihdam ettikleri ve yurtdışında en az 5 yıllık mesleki tecrübeye sahip personele ödenen aylık ücretin gerçek safi değerinin %60’ı gelir vergisinden müstesna tutulmaktadır.

Kanun Kapsamındaki Finansal Faaliyetlerde bulunan kuruluşların İFM’de istihdam ettikleri ve yurtdışında en az 10 yıllık mesleki tecrübeye sahip personele ödenen aylık ücretin gerçek safi değerinin %80’i gelir vergisinden müstesna tutulmaktadır.

Bu muafiyetlerden yararlandırılacak çalışanların İFM’de çalışmaya başlamadan önceki son üç yılda Türkiye’de çalışmamış olması gerekmektedir. 

Nitelikli hizmet merkezlerinin bu istisnadan yararlanan personeline, 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 23’üncü maddesinin birinci fıkrasının (20) numaralı bendinde yer alan “Yurt dışında yapılan inşaat, onarım, montaj işleri ile teknik hizmetlerde çalışan hizmet erbabına, fiilen yurt dışındaki çalışmaları karşılığı işverenin yurt dışı kazançlarından karşılanarak yapılan ücret ödemeleri” istisnası uygulanmamaktadır.

3.1.5.1. Yabancı Personel Çalıştırmak İçin Gerekli Olan Şartlar Nelerdir?

İFM katılımcısı olan şirketler, Türkiye’deki genel yabancı çalıştırma kısıtlamalarına takılmadan yabancı uyruklu personel istihdam edebilirler. Gerekli şartlar şunlardır:

• Geçerli Katılımcı Belgesi: Yabancı personeli istihdam edecek tüzel veya gerçek kişinin aktif ve geçerli bir İFM Katılımcı Belgesi’ne sahip olması gerekir.
• Sözleşme Zorunluluğu: Yabancı personel ile şirket arasında, yapılacak işin niteliğini, süresini ve ücretini açıkça belirten yazılı bir iş veya hizmet sözleşmesinin imzalanmış olması şarttır.
• Yurt İçi Başvurularda Yasal İkamet/Vize: Eğer başvuru Türkiye içerisinden yapılacaksa, yabancının 6458 sayılı Kanun uyarınca geçerli bir vize, vize muafiyeti veya ikamet izninin bulunması zorunludur. Yurt dışı başvuruları ise doğrudan ilgili ülkedeki Türk Büyükelçiliği/Konsolosluğu vasıtasıyla başlatılır.

3.1.5.2. Yabancı Personel Çalışma İzni İşlemlerinde Nasıl Kolaylıklar Sağlanıyor? 

Yabancı personelin istihdamı sürecinde Türkiye’deki genel mevzuattan tamamen farklı, radikal kolaylıklar sunulmaktadır:

• “İstisnai Çalışma İzni” Statüsü: İFM Yönetmeliği uyarınca çalışma izni başvuruları, 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanununun 16. maddesi çerçevesinde istisnai olarak değerlendirilir.
• İstihdam Kotalarından Muafiyet: Normal şartlarda Türkiye’de 1 yabancı personel çalıştırmak için 5 Türk vatandaşının istihdam edilmesi zorunluluğu (5:1 kotası) ve belirli bir ödenmiş sermaye şartı bulunur. İFM katılımcısı şirketlerin yabancı uzman ve yöneticileri için bu katı kotalar uygulanmamakta veya esnetilmektedir.
• e-Devlet ve Tek Durak Büro Entegrasyonu: Başvurular e-Devlet kapısı üzerinden yapılır. Başvurunun yapılmasında, eksiklerin giderilmesinde ve onay sürecinde gerekli tüm teknik ve idari destek Tek Durak Büro içerisindeki Çalışma Bakanlığı temsilcileri tarafından bizzat yürütülmektedir.
• Sözleşme Süresince İzin: Çalışma izinleri, yabancının iş/hizmet sözleşmesinin süresi veya şirketin katılımcı belgesi süresi dikkate alınarak uzun dönemli olarak düzenlenebilir.

3.1.5.3. Yabancı Personelin Vergi İstisnası İçin Yurt Dışı Tecrübesi Nasıl Kanıtlanır?

Yukarıda belirtilen %60 ve %80 oranındaki gelir vergisi muafiyetinden yararlanılabilmesi için personelin yurt dışı iş tecrübe sürelerinin resmi olarak tevsik edilmesi gerekmektedir. Kanıtlama süreci şu belgelerle yapılır:

• Resmi Hizmet ve Sosyal Güvenlik Kayıtları: Personelin geçmişte çalıştığı ülkelerin resmi sosyal güvenlik kurumlarından, bakanlıklarından veya emeklilik fonlarından alınmış ıslak imzalı/barkodlu hizmet dökümleri,
• Vergi Levhaları ve Beyannameleri: Yurt dışında çalıştığı dönemlerde ilgili ülkenin vergi dairesine ödenen gelir vergisi stopaj makbuzları veya yıllık gelir vergisi beyannameleri,
• İşveren Referans Mektupları ve Sözleşmeler: Geçmişte çalışılan yabancı finans kuruluşlarından alınan, çalışılan pozisyonu ve tam tarih aralıklarını gösteren resmi çalışma/bonservis belgeleri.

Bu belgelerin tamamının ilgili ülkelerdeki Türk Konsoloslukları tarafından onaylanmış olması veya Apostil şerhi taşıması, Türkiye’de ise yeminli tercümanlar tarafından Türkçe’ye çevrilerek beyanname döneminde vergi dairesine sunulmak üzere Tek Durak Büro’ya (İFM Tek Durak) ibraz edilmesi zorunludur.

3.1.6. Vergi ve Diğer Mali Yükümlülüklere İlişkin İstisna ve İndirimler

Katılımcıların finansal hizmet ihracatı niteliğindeki işlemleri nedeniyle lehe alınan paralar BSMV’den (Banka ve Sigorta Muameleri Vergisi) müstesna tutulmaktadır.

3.1.7. Damga Vergisi Muafiyeti

Katılımcılar, faaliyetlere ilişkin işlemlerinde her türlü harçtan, bu işlemlere ilişkin düzenlenen kâğıtlar damga vergisinden müstesnadır. 

3.1.8. Kiralamalara Dair Harç ve Damga Vergisi Muafiyeti

İFM’de yer alan taşınmazların kiralanmasına dair işlemler her türlü harçtan ve bu işlemlere ilişkin düzenlenen kâğıtlar damga vergisinden müstesna tutulmaktadır.

3.1.9. Finansal Faaliyet Harçları

İFM’deki finansal kuruluşlar Kanun’un yürürlük tarihinden itibaren yirmi yıl süreyle finansal faaliyet harçları ödemeyecektir.

Katılımcı belgesi almış olan finansal kuruluşların İFM’de bulunan merkez ve şubelerinden, 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken finansal faaliyet harçları, bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren yirmi yıl süreyle alınmaz. Kanunun yürürlük tarihi itibarıyla tahakkuk etmiş harçlar terkin edilmez, tahsil olunanlar iade edilmez.3

3.1.10. Yabancı Para Birimi ile Defter Tutma

Katılımcı belgesi alan ve İFM’de faaliyette bulunan katılımcılardan dileyenler finansal defter kayıtlarını yabancı para birimi ile tutabilmektedir.

Yabancı para birimi ile izin almaksızın defter tutabilmek için İFM de faaliyette bulunmak ve faaliyetlerinin münhasıran teşviğe konu faaliyetlerden (Finansal hizmet ihracatı veya Transit ticaret) oluşması şartı aranmaktadır. Bununla birlikte kanunda belirtilen şartları sağlayan katılımcılar da Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan izin alarak yabancı para birimi ile defter tutabilir;

• Başvuru tarihi itibarıyla sermayesinin en az % 30’unun ikametgâhı, kanunî ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayan kişilere ait olan işletmelere ait olması,
• Başvurunun yapıldığı tarihten önceki en yakın hesap dönemi sonunda, bölgedeki faaliyetlerden elde edilen gelirlerinin en az %30’unun Finansal hizmet ihracatı veya Transit ticaret ikinci fıkrada belirtilen faaliyetlerden elde edilen gelirlerden olması

Katılımcılar, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından günlük olarak kuru belirlenen herhangi bir yabancı para birimi ile defter tutabileceklerdir.

Hazine ve Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı) tarafından yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile bu hususlar açıklığa kavuşturulmuştur. 

3.1.10.1. İFM’de Defterlerin Yabancı Para Birimiyle Tutulabilmesinin Avantajları Nelerdir?

Defterlerin yabancı para birimi (USD, EUR vb.) cinsinden tutulabilmesi yerli ve yabancı yatırımcılara şu finansal avantajları sağlar:

• Fiktif Vergi Risklerinin Önlenmesi: Kur dalgalanmaları nedeniyle şirketlerin bilançolarında oluşan ancak gerçekte var olmayan “fiktif (yapay) kur farkı karları” üzerinden vergi ödenmesi riski tamamen ortadan kalkar.
• Uluslararası Raporlama Kolaylığı: Küresel piyasalarda iş yapan kurumlar, bilançolarını Türk Lirası’na çevirmek ve ardından tekrar ana merkez birimine dönüştürmek zorunda kalmazlar; operasyonel muhasebe ve raporlama maliyetleri düşer.

Finansal Analiz Doğruluğu: Şirketin varlık ve yükümlülükleri doğrudan işlem yapılan para birimi üzerinden izlendiği için yabancı ortaklar ve yatırımcılar açısından finansal tablolar daha şeffaf ve analiz edilebilir hale gelir.

Av. Mahmut Enes ARSLAN

Av. Muhammed Talha ARSLAN

1. 7412 Sayılı İstanbul Finans Merkezi Kanunu M.2/a-b

2. 07/07/2023 R.G. Yayın Tarihli İstanbul Finans Merkezi Yönetmeliği M.10/1

3. 02.06.2026 E.T. ifm.gov.tr/sss – 2.4 Katılımcı belgesine nasıl başvurulur, başvurmak için istenen belgeler nelerdir?

4. 07/07/2023 Yayın Tarihli R.G. İstanbul Finans Merkezi Yönetmeliği M.15/1-2

5.07/07/2023 R.G. Yayın Tarihli İstanbul Finans Merkezi Yönetmeliği M.11/3

6. 07/07/2023 R.G. Yayın Tarihli İstanbul Finans Merkezi Yönetmeliği M.11/5

7. Madde 1.6. Katılımcı Belgesinin İptali: Hangi Hallerde İptal Edilir, Sonuçları Nelerdir ve Yeniden Başvuru Süreçleri Nasıl İşler?

8.  Madde 1.2.2. İlgili kanun uyarınca İFM bünyesinde yer alıp katılımcı belgesi alabilecek şirket, kurum ve kuruluşlar:

9. 7412 sayılı İstanbul Finans Merkezi Kanunu M.6/2

10. 26/09/2024 R.G. yayın tarihli Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği

İzin belgesinin iptali ise aşağıdaki durumlarda gerçekleşmektedir:

• İzin belgesi sahibinin izin belgesinin iptalini talep etmesi.
• Turizm amaçlı kiralama faaliyetine son verildiğinin tespit edilmesi.
• Kiraya verenin miras dışında bir hukuki işlemle değişmesi ve bu değişikliğin tapu siciline tescil tarihinden itibaren verilen 30 günlük süre içerisinde bildirilmemesi durumunda izin belgesinin devri için turizm amaçlı kiralama yapılan konutun yeni kiraya vereni tarafından başvuru yapılmaması veya izin belgesi sahibi değişikliğinin uygun görülmesine rağmen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi.
• Turizm amaçlı kiralama yapılan konutun, kamu düzeni, kamu güvenliği ve genel ahlaka aykırı olarak kullanıldığının yetkili kamu kurum ve kuruluşları tarafından bildirilmesi.
• Yapılan denetimde, konutun izin belgesi verilmesine esas nitelikleri taşımadığının tespit edilmesi durumunda 15 günlük süre sonunda aykırılıkların giderilmediğinin tespit edilmesi.

İzin belgesinin iptal edilmesi halinde bile iptal edilen konutların kullanıcılarının hakları sözleşme süresi sonuna kadar devam etmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda verilen bilgiler doğrultusunda Türkiye’de hala daha kısa süreli konut kiralama yasal olup 7464 sayılı Kanun gereği Bakanlık’tan gerekli şartlar sağladığında takdirde alınacak olan izin belgesi aracılığıyla yapılması gerekmektedir. Aksi takdirde yüksek meblağlı idari yaptırımlar ile yüz yüze kalınabilmektedir. İlgili kanun 01.01.2024 tarihinde yürürlüğe gireceğinden dolayı izin belgesi başvuruları en geç 01.02.2024 tarihine kadar gerçekleştirilebilecektir. Süreç hakkında daha fazla bilgi almak ve izin belgesi başvurusunda bulunmak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.